در دین مبین اسلام حق زن بالاتر است یا از مرد؟

سوال:آیا حق مرد در دین اسلام ما بالاتر است از زن کرده؟ اگر است می خواهم با تفسیر بیان کنید . تشکر


جواب: دین اسلام از حقوق هیچ جاندار وبی جانی دریغ نکرده است واز آنجائیکه انسان دارای کرامت می باشد بطور صریح در کلام خودش و یا به زبان رسول اللهص از حقوق آنها صحبت کرده است. اما چرا اسلام مرد را بر زن برتری داده است؟

در اسلام هیچ یک از زنان و مردان و قبایل و طوایف و نژادها بر دیگران برتری ندارند، مگر به پرهیزکاری و تقوای الهی. “یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی… ان اکرمکم عند الله اتقیکم؛ ای مردم، ما شما را از مرد و زنی آفریدیم، و شما را ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایی متقابل حاصل کنید. در حقیقت ارجمندترین شما نزدخدا پرهیزکارترین شما است”.یعنی در کمالات انسانی و کسب فضایل مانند کسب دانش و معرفت و ارزش و شخصیت انسانی و رسیدن به مراتب کمال انسانی و… می‏باشد، با هم برابر بوده و هیچ کدام بر دیگری برتری ندارد.اما معنای سخن چنین نیست که همه انسان‏ها در همه شرایط و وظایف و مسیولیت‏ها برابر باشند. این را هیچ خردمندی نمی‏پذیرد.

جامعه بشری یک نظام اندام واره و ارگانیکی است، که هر یک از اعضا و جوارح مسولیتی دارد که دیگری آن را ندارد، مانند این که: مغز وظیفه‏اش مدیریت و صدور فرمان است. قلب مسیولیتش پمپاژ خون و رساندن اکسیژن به تمامی سلول‏های بدن است. چشم وظیفه دارد از امور مادی عکس برداری کند و آن را به شبکه عصب بسپارد و تارهای عصبی آن را به مغز منتقل کند. همین طور هر یک از اعضا و اندام وظیفه‏ای دارد که با وظایف دیگر اندام‏ها متفاوت است. در اجتماع بشری نیز وضع بدین منوال است، بلکه در کل جهان طبیعت چنین است.

جهان چون چشم و خط و خال و ابروست‏

که هر چیزش به جای خویش نیکوست

برای استمرار حیات اجتماعی می‏بایست یکی طبیب باشد و دیگری نانوا و سومی کشاورز. انسان‏ها متفاوت آفریده شده‏اند تا مسیولیت‏ها و وظایف بین مردم تقسیم شود. بنابراین با وجود تفاوت‏های موجود در افراد اجتماع، یکی مسیولیت مدیریت اجتماع را برعهده می‏گیرد، یکی کشاورز می‏شود و…. اجتماع چون می‏بایست نظم داشته باشد و از هرج و مرج جلوگیری شود، مدیر لازم دارد.خانواده کوچک‏ترین هسته جامعه بشری است. در این اجتماع کوچک نیز می‏بایست وظایف و مسیولیت‏ها

تقسیم و مشخص شود. یکی مدیریت و مسیولیت اداره آن را می‏بایست در دست بگیرد.در دنیای امروز این سخن پذیرفته شده است که اگر هیاتی (حتی هیات دو نفره) مامور انجام کاری شود، حتماً باید یکی از آن دو رییس و مدیر و دیگری معاون یا عضو باشد وگرنه هرج و مرج پیدا می‏شود، یعنی باید در هر تشکل و اجتماعی اگر چه محدود، یکی از آنها مدیریت کند. حال در خانواده مدیر مرد باشد یا زن؟ باید مسیولیت‏ها منطبق با نظام تکوینی و سازگار با آفرینش زن و مرد باشد. اسلام می‏گوید این مسولیت منطبق با آفرینش مرد است و مدیر خانه مرد و زن معاون او باشد. (الرجال قوامون علی النساء…)اشتباه نشود و از این سخن استبداد و ظلم مردان بر زنان برداشت نگردد، بلکه مراد این است که این اجتماع کوچک با داشتن یک نفر به عنوان مدیر و مسول، کارهایش به خوبی بچرخد و همه از آن نفع ببرند.ممکن است بپرسید چرا این مسیولیت را اسلام برعهده زن قرار نداده است. در پاسخ می‏گوییم: همان گونه که در بالا اشاره شد، این مسیولیت همگام با خلقت و فطرت زن و مرد است.

توضیح: زن و مرد اگر چه در انسانیت تفاوتی ندارند، ولی از نظر امور جسمانی (اعضا و جوارح)، احساسات و عواطف و تمایلات و اخلاق و فعالیت‏های مغزی تفاوت هایی دارند.

از نظر توان بازو و رشد عضلات، توان زن به پای مردان نمی‏رسد. در این تردیدی نیست که به تناسب تفاوت در آفرینش این دو، معمولاً کارهایی را که نیازمند به نیروی بازو و قدرت بدنی باشد، مردان انجام می‏دهند. و کارهای سبک و پرظرافت را زنان.از نظر احساسات، عواطف و تمایلات بنا به گفته روانشناسان، “محبت”، “رفتار انفعالی”، “رفتار عاطفی” و “حمایت کننده” از ویژگی‏ها و رفتار زنانه، در مقابل، “پرخاشگری”، “استقلال”، “رقابت” “سلطه” و “حاکمیت” از ویژگی‏ها و رفتار و مردانه است.به مقتضای تفاوت در آفرینش و تکوین، تشریع و مسیولیت‏های اجتماعی مختلف می‏شود. زن با تکیه به شوهرش و رفتار انفعالی در برابر شوهر (اطاعت از وی) به آرامش می‏رسد. اما مرد می‏خواهد با استقلال و حاکمیت و اتکای همسر به او، به آرامش برسد. این سخن همان “الرجال قوامون علی النساء” است، یعنی مرد باید مسیول خانواده باشد. به تناسب همین مسیولیت اسلام می‏گوید: مرد وظیفه دارد هزینه خانواده را تامین کند.قرار دادن مسیولیت تامین مخارج خانواده بر دوش مردان امری طبیعی است و از این که به نفع زنان است و باری بر دوش مردان وضع شده است، کسی اعتراض نمی‏کند، چون این حکم به مقتضای طبیعت است و در آفرینش ریشه دارد. نیز قراردادن وظیفه سنگین و طاقت‏فرسای جهاد و خدمت سربازی، بر دوش مردان امری طبیعی است و از این که این قانون به نفع زنان است و آنان را از این کار طاقت فرسا معاف داشته است، اعتراضی نیست.قرآن در آیه ۳۴ سوره نساء بعد از بیان مسیولیت مردان در خانواده به دو نیروی مذکور (توانایی بدنی و نفقه) اشاره کرده است. اگر یکی از احکام اسلامی مورد پسند ما نشد، می‏بایست آن را در کنار دیگر مسایل اسلامی قرار داد و با توجه به همه جوانب داوری نمود. در امور خانوادگی، مسیولیت‏های زنان و مردان را می‏بایست کنار هم قرار داد و قضاوت نمود. همان گونه که اسلام تکالیفی برعهده مردان قرار می‏دهد که برعهده زنان قرار نمی‏دهد، مانند نفقه، مهریه، دیه عاقله، جهاد و سربازی و… تکالیفی هم برعهده زنان قرار می‏دهد که برعهده مردان نیست.  این دو قسم را در مجموع باید سنجید و قضاوت نمود.

حقوق زن بر مرد در نظام اسلامی:

۱ اولین حق زن مهریه است : خداوند می فرماید وآتواالنساء َصدقاتهِنَّ نِحله النساء یعنی مهریه های زنان را به عنوان هدیه ای خالصانه و فریضه ای خدایانه به آنان پرداخت نمایید

طبق نص قرآن مهریه فقط حق خود زن است نه حق خانواده او . و مهریه وامی است بر گردن شوهر وباید آن را به زن پرداخت نماید . این یک اشتباست که مهریه را مربوط به زمان طلاق می دانند اصلا طلاقی هم نباشد باید مهریه پرداخت شود در غیر این صورت شوهر باید روز قیامت جوابگو این حق باشد ، مگر اینکه زن با رضایت خودش و نه از روی اجبار این حق را برای او ببخشد .

۲_ پرداخت نفقه زن : دومین حقّی که زن بر شوهر دارد مخارج زندگی است یعنی تهیه غذا، لباس، مسکن و مداوای همسر و …( بر اساس عرف و در حد توان ) بر عهده شوهر است .

دلیل وجوب نفقه ، قول خداوند است که می فرماید ، بر آن کسی که فرزند برای او متولد شده . یعنی پدر .لازم است خوراک و پوشاک مادران را به گونه شایسته بپردازد/ سوره نساء

۳_ حق سوم ، معاشرت صحیح و رفتار نیکو است. خداوند متعال می فرماید و با همسرانتان به نیکی و به صورت پسندیده رفتار کنید، و اگر هم از آنها کراهت داشتید ((عجله نکنید و زود تصمیم به جدایی نگیرید) زیرا چه بسا از چیزی بدتان بیاید وخداوند در آن خیر و خوبی فراوان قرار بدهد .

فرمود رفتاربا المعروف کنید : معروف‌آن‌چیزی‌است‌که‌مردم‌آنرا به‌خوبی‌می‌شناسند، و ضد آن کارها و رفتار نا پسند است

رفتار باالمعروف یعنی با زنان تان با اخلاق خوش رفتار کنید  و در کردار وگفتار خود نهایت احترام را نسبت به همسر مراعات کنید .

 معاشرت نیک و رفتار پسندیده با زن دارای ابعاد متنوعی است که مختصراً بیان می کنیم

یکی ازمصادیق معاشرت با المعروف یا همان رفتارپسندیده نفقه همسراست که شوهربه اندازه ی تواناییش از زن دریغ نکند ، زیرا خداوند می فرماید کسانی که وضع مالی خوبی دارند (برای همسر و فرزندان خویش) خرج نمایند و رسولخدا می فرماید مردی که برای زن و فرزندانش نفقه کند، این نفقه برایش صدقه محسوب می شود .

_از دیگر موارد، مشورت کردن مرد با همسرش در امور منزل است ، حتی اگر خواست دخترش را شوهر دهد باید با زن مشورت کند . رسولخدا می فرماید در مورد ازدواج دخترانتان، با مادرانشان مشورت نمائید . این یکی از رهنمودهای زیبای اسلام است برای دختر که رضایت پدر ومادر خودرا جلب کند، و از طرفی مادران در اثر ارتباط بیشتر با دخترانشان از پدران بهتر از روحیات و علایق و تمایلات دختر خود آگاه هستند، و طبعاً حرف دل دختر خود را بهتر خبر دارند ازپدرش .

_مرد باید به بهترین شیوه با همسرش رفتا ر کند، و رفتارش شایسته و آکند ه ازمحبت و عشق باشد، با برخوردی آرا م و سنجیده، سخن و کلا م شیرین و لطیف ، گشاده رویی و شاد نمودن همسر با شوخی و سرگرمیهای مفید و مباح و اختصاص دادن لحظاتی از وقتش را برای شوخی و نشاط با همسرش، می تواند کانون خانواده را گرم تر و حقوق زن را رعایت نماید. رسولخدا با همسرانش شوخی می کرد تا سطح درک آنان در رفتار و اخلاق فرود می آمد. حتیّ روایت شده است که با حضرت عایشه مسابقه دو می داد روزی پیامبربر او سبقت گرفت، روز دیگرعایشه مسابقه را برد، پیامبر ص فرمود این برد در مقابل آن باخت ( یعنی مساوی) حضرت عمرمی فرماید بر مرد لازم است با زن و بچه اش مانند بچه ها رفتار کند ولی وقتی چیزی را از او خواستند باید همانند مردان به آنان پاسخ دهد و خواسته آنان را برآورده کند.

نا گفته نماند مرد نباید درشوخی با همسر از حد اعتدال خارج شود فقط در حدی باید باشد که شخصیت و مردانگی او از نگاه زن ساقط نشود که در آن صورت مجبور است به تمایلات زن تن دهد . زیرا رسولخدا می فرماید بدبخت است کسی که ذلیل و برده همسرش باشد .

_مرد باید نسبت به همسرش عفو و گذشت داشته باشد . ضعف و کوتاهی که در زندگی حتما هست ، ویا برخی از کارهای همسرش مورد پسند او نبود بر او سخت نگیرد. رسولخدا در این باره می فرماید . نباید مرد مومن نسبت به زن مومنه اش بغض و کینه داشته باشد . اگر یکی ازرفتارش را نپسندد رفتارش دیگرش را خواهد پسندید . روایت مسلم

_شوهر باید با پوشش و لباس مناسب و آرایش نیکو وضعیت ظاهر خودش را برای همسرش آراسته نماید ، همچنانکه همسرش خود را برای او زینت داده و می آراید وهمینطور استفاده از خوشبوئی سنت پیامبر ص است تمیزی و خوشبوئی ریسمان عشق و محبت زنا شوئی را محکم تر می کند ، حضرت ابن عباس روزی جلوی آیینه برای اصلاح سر و صورت خود ایستاده بود، از او در این مورد سوال شد که چرا این همه به خودت می رسی ؟ گفت مگر همسرم خودرا برای خوشحال کردن من آرایش نمی کند ؟ پس او هم بر من حق دارد که مرا تمیز ومرتب ببیند .

از آنجائیکه آراسته کردن وضع ظاهر برای زن حق اوست، پس بر آورده کردن تمایلات جنسی او به صورت ضرورت ونیاز حق اوست ، خداوند در این باره می فرماید نساءکم حرث لکم . زنان شما کشتزار شما هستند ، بنابراین آن رسیدگی که باید به زمین کشتزار کرد اینجا نیزباید کرد و نباید از آن غافل شد . و در ادامه می فرماید فاتوحرثکم انی شئتم. به هر کیفیت ممکن و دلخواه خود یا دلخواه همسر به نزدشان بروید .

_از دیگر حقوق زن، آن است که شوهر در کارهای منزل هرچه از دستش برآید همسرش را یاری دهد، مخصوصاً زمانی که زن مریض و رنجور باشد یا کسالتی داشته باشد که انجام کارهای منزل باعث زحمت و اذیت وی می شود . .

رفتاررسولخدا با همسراین اینگونه بوده است ، از عایشه پرسیدند رسولخدا درمنزل چه کارهائی را انجام می داد ؟ فرمود در انجام کارها به افراد خانواده کمک می کرد، اشیاء را جابجا می فرمود، گاهی اوقا ت خانه را جارو می زد، گوشت راقطعه قطعه می کرد و گوسفندان را می دوشید، و کفشش را وصله می زد پس هر گاه وقت نماز فرا می رسید به نماز می ایستاد /روایت بخاری

_شوهر نباید اسرار همسرش را فاش کند. منظور اسراری است که مخصوص زن و شوهر است، شوهر نباید به هیچ وجه از این مسائل خصوصی پیش دیگران سخن بگوید مسلم از پیامبر روایت می کند .

 بدترین انسانها ازلحاظ ارزش و منزلت در روز قیامت ، مرد و زنی هستند که اسرار زناشویی را فاش می سازند

_حفاظت خانواده از آتش جهنّم . خداوند متعال به مؤمنان امر فرموده که برای نجات و حفظ اهل و اولاد خویش از عذاب جهنمّ اقدامات لازم را انجام دهند

یاایهاالذین امنو قوا انفسکم واهلیکم نارا وقودها الناس والحجاره

حضرت علی در تفسیر این آیه می فرماید مراد از آن تربیت و تأدیب زن و فرزندان است . ونیز روایت شده است حضرت عمر موقع نزول این آیه از پیامبر پرسید ما خودرا از آتش حفظ می کنیم اما خانواده را چگونه حفظ کنیم ؟ پیامبر پاسخ داد . فرزندانتان را به اطاعت الهی  و اجتناب از نواهی ،  دستور دهید، از گناهان دوری جوئی این محافظت آنان از آتش سوزان جهنم است . همچنین علی می فرماید مرد باید به زن وفرزندانش اخلاق نیکو و رفتار شایسته بیاموزد .

مرد باید نسبت به دین و آبروی همسرش ، غیرتمند باشد یعنی همسر خودرا از کلیه موارد فتنه حفظ نماید مانند نگاه و تماس و اختلاط با نا محرمان

یکی از بارزترین ویژگیهای انسان بزرگوار، غیرت است

دین اسلام در مورد غیرت و حفاظت از ناموس ، برنامه ی استواری در نظر گرفته که خلاصه اش چنین است:

الف شوهر باید همسرش را ملزم کند که هنگام خروج از منزل با پوشش اسلامی خارج شود واین قانون الهی است به دلیل این آیه : ای رسول خدا به زنان و دخترانت و زنان مسلمان بگو با چادر خودشان را بپوشانند تا به این طریق اززنا ن دیگر تشخیص داده شوند و مورد اذیت ( اشخاص حریص وبیمار دل) قرار نگیرند /احزاب

ب همچنین باید به دستور خدای متعال گوش داده و از چشم دوختن به مردان بیگانه پرهیز کنند به دلیل این آیه .و به زنان مؤمنه بگو؛ چشمان خود را از نامحرمان فرو گیرند . وچشم چرانی نکنند . و عورتهای خویش را ( با پوشیدن یا دوری از رابطه نا مشروع ) حفظ نمایند/ سوره نور

ج خودآرایی و زینت زن فقط باید برای شوهرش باشد و نه برای نا محرم ، چه بیرون از خانه و یا در مجالس . و این دستور خدا به زنان مسلمان است  .چنانچه قرآن می فرماید. زنان حق ندارند زینت خود را نمودار سازند، مگر پیش شوهرانشان ( ویا محرم ) سوره نور

از فاطمه دختر رسولخدا پرسیده شد چه چیزی برای زنان بهتر است؟ گفت بهترین چیز برای زن، این است که هیچ مرد نا محرمی را نبیند و هیچ مردی نا محرمی اورا نبیند آنحضرت فاطمه را بخاطر این جمله بوسید وفرمود که واقعا دختر پدرت هستی.

ملاحظه: به کتابهای فارسی در این زمینه مراجعه نمایید(کتابخانه عقیده بخش اخلاق)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *